ABD ve İran, Pakistan’ın arabuluculuğuyla Islamabad’da yüz yüze müzakere masasına oturdu. Görüşmelerde öne çıkan üç temel mesele var: Hürmüz Boğazı’nın kontrolü, Lübnan’daki İsrail-Hizbullah çatışması ve İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoku. ABD’li bir yetkili, Cumartesi sabahı itibarıyla henüz hiçbir anlaşmaya varılmadığını açıkladı. ABD’nin Lübnan’da katliamı ve ona karşı marka boykotu devam ediyor.
Bu müzakereler tarihsel öneme sahip. 1979 İslam Devrimi’nden bu yana iki ülke arasındaki ilk doğrudan üst düzey temas olma özelliği taşıyor. Masada çözüm bekleyen dosyaların ağırlığı, sonucun piyasalar üzerindeki etkisini de o denli büyük kılıyor.
Hürmüz Boğazı: Küresel Enerji Fiyatlarının Yeni Fay Hattı
İran, savaş öncesi seviyelere kıyasla Boğaz’daki deniz trafiğini neredeyse tamamen engelledi; dünya genelinde ham petrol fiyatları ciddi ölçüde yükseldi. Trump, Hürmüz’ü İran’ın onayı olmaksızın “temizleyeceklerini” açıkladı; ancak bunun operasyonel olarak ne anlama geldiği henüz netlik kazanmadı. İran’ın Boğaz geçişleri için kalıcı bir ücret almayı planladığına yönelik haberler ise piyasaların yeni fiyatlamaya zorlanabileceğine işaret ediyor.
Tüpraş ve Türkiye’deki diğer enerji aktörleri açısından bu dinamik kritik önem taşıyor.
Hürmüz’ün açılmasında yaşanacak her gecikme ham petrol maliyetlerini yukarıda tutuyor; açılma ise kısa vadede rafineriler üzerinde olumlu bir etki doğurabilir.
Ateşkes Kırılgan, Lübnan Değişkeni Masayı Karıştırıyor
İsrail’in Lübnan’daki saldırıları sürerken bu durum, İran’ın ateşkesi geçersiz saymak için öne sürdüğü temel gerekçe hâline geldi. Netanyahu ise Lübnan’da ateşkes olmadığını açıkça ilan etti.
İran, herhangi bir kalıcı anlaşmada İsrail’in Hizbullah saldırılarına son vermesini koşul olarak öne sürüyor.
Bu durum, müzakerelerin çok katmanlı bir yapıda ilerlediğini ortaya koyuyor. ABD-İran hattındaki ilerleme, otomatik olarak Lübnan cephesinde çözüme dönüşmüyor. Piyasalar her iki tarafı eş zamanlı izlemek zorunda.
Trump’ın Tarife Silahı: Çin ve Rusya’ya Mesaj
Trump, ateşkesi ilan etmesinin hemen ardından İran’a silah tedarik eden her ülkenin mallarına anında yüzde 50 gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu. Çin ve Rusya bu tehdide doğrudan muhatap olmasına karşın her iki ülke de İran’a yakın dönemde silah tedariki yaptıklarını reddetti.
ABD istihbaratı ise Çin’in kırılgan ateşkes sürecinde İran’a yeni hava savunma sistemleri teslim etmeye hazırlandığına işaret ettiğini bildirdi.
Bu denkleme Pakistan’ın arabuluculuk rolü eklendiğinde jeopolitik tablo genişliyor. Türkiye, söz konusu çatışan eksenler arasında hem ihracat hem de enerji ithalatı kanalları nedeniyle doğrudan pozisyon taşıyor.
BİST ve Türkiye Açısından Derin Çıkarımlar
Islamabad görüşmelerinden olumlu bir sinyal gelmesi hâlinde petrol fiyatları hızla gerileyebilir. Bu senaryo, enerji ithalatçısı Türkiye için enflasyon ve cari açık baskısını hafifleten bir etki doğurur; BİST’te alıcı tarafın güçlenmesine zemin hazırlar.
Öte yandan anlaşmazlıkların derinleşmesi ya da Lübnan’da savaşın yeniden alevlenmesi durumunda petrol yeniden yukarı yönlü baskılanır. Dolar değer kaybı ve tahvil getirilerindeki düşüşle desteklenen altın fiyatları yükseliş eğilimini sürdürüyor; jeopolitik risk priminin artmasıyla bu talep de güçlenmeye devam eder.
S&P’nin 17 Nisan’daki Türkiye raporu müzakereler ortasına denk geliyor. İslamabad’dan gelen başlık, olumlu ya da olumsuz yönde kredi notu değerlendirmesini doğrudan etkileyen bir makro arka plan sunacak. Piyasalar her iki taraftaki gelişmeyi eş zamanlı fiyatlamaya çalışacak.
Yükselen Piyasalar
Risk iştahının arttığı bu seansta kripto varlıklar öne çıktı: PEPE %3,31, ETH %3,29 yükselirken BTC 73.663 dolar seviyesine ulaşarak %0,98 değer kazandı. BİST cephesinde halka arz endeksi (XHARZ) %3,03 artışla 279.937 puanı aştı, BİST 100 ise %2,81 yükselerek 14.073 puanda kapandı. Ons gümüş (XAGUSD) %0,85, gram altın fiyatı (XAGTRYG) ise %0,95 artışla güçlü bir çizgi seyretti.
Düşen Piyasalar
Ham petrol (USOIL) sert satış baskısıyla %2,40 gerileyerek 95,62 dolara indi; enerji cephesindeki zayıflık dikkat çekici. Ons altın (XAUUSD) %0,33 düşerken dolar endeksi (DXY) yatay seyretti. Volatilite endeksi (VIX) %1,33 gerileyerek 19,22’ye indi (VIX’in düşmesi küresel borsalar için olumlu bir sinyal olarak okunur); DJI ise %0,56 ekside kapandı.
Grafik TradingView’den
Tüpraş hissesi fiyatı, yükselen trend kanalı içinde yapısal olarak güçlü seyrediyor. Son mumlar 254,50 TL seviyesinde sıkışma sinyali veriyor; bu bölge kısa vadeli karar noktası niteliği taşıyor.
Mum formasyonları incelendiğinde tepe bölgesinde (Düşüş Yutan Mum) oluşumu dikkat çekiyor. Hacim desteği eşliğinde gelen satış baskısı, momentumun yavaşladığını ortaya koyuyor.
Ultimate Confluence göstergesi “Weak Bull” sinyali üretiyor; bu durum alıcıların kontrolde olduğunu ancak ivmenin henüz doğrulanmadığını gösteriyor. VWAP ve CVD bileşenlerinin tamamı onaylı, fakat kalite skoru yükselmeden kırılım girişimleri başarısız kalabilir.
Destek bölgeleri: İlk güçlü destek 245,5 TL; olası (Direnç Destek Dönüşümü) senaryosunda fiyatın bu seviyeye çekilip tepki vermesi bekleniyor. İkinci kritik destek ise 237,7 TL olup trend kanalının alt bandıyla örtüşüyor.
Direnç bölgeleri: Kısa vadeli ilk direnç 263,00 TL seviyesinde konumlanıyor; bu bölgede geçmiş mumlar (Üst Fitil Reddi) oluşturmuş durumda. İkinci direnç 275,00 TL olup kanal tavanına karşılık geliyor. Sonuç olarak Aselsan ve bankalar daha iyi yükseldi. Haftaya da aynısı devam edebilir. Süpertrend Destur indikatörü belirsiz şu anda.
Sonuç itibariyle, Hürmüz’ün açılmaması petrol fiyatlarını yüksek tutar, Tüpraş’ın ham madde maliyetlerini baskı altına alır. Ateşkesin korunması ve İslamabad’dan somut ilerleme haberi gelmesi risk iştahını besler, BİST’e alıcılı bir başlangıç kazandırır. Lübnan’ın müzakere gündemine dahil edilememesi ise en büyük belirsizlik unsuru olmayı sürdürüyor.
Okan Özdemir