Piyasaların soğuk dünyasında sıcak izler
Finansal piyasalar, aslında en temel düzeyde alıcılar (boğalar) ve satıcılar (ayılar) arasında bitmek bilmeyen bir denge arayışı ve psikolojik bir savaştır. Bu savaşta boğalar, fiyatların sürekli yeni rekorlar kırmasını ve yükseliş trendinin sürmesini hedeflerken; ayılar ise fiyatların aşırı yükseldiğini (aşırı alım) ve bir noktada yönün aşağı dönmesi gerektiğini savunur. Grafiklerde gördüğümüz her hareket, bu iki gruptan hangisinin o an için daha baskın olduğunun bir yansımasıdır. Model bakış ise, saklı izleri ortaya dökmektedir.
Yükseliş bekleyen boğalar için piyasadaki en kritik kavram “devamlılık” (follow-through) olarak adlandırılır. Bir fiyatın eski bir rekor seviyesini aşması, yani “kırılım” yapması tek başına yeterli değildir; bu kırılımın ardından alımların kararlı bir şekilde sürmesi gerekir. Eğer fiyat yükselmesine rağmen arkasından yeni alıcılar gelmiyorsa, piyasa “duraksama” moduna girer ve bu durum boğaların gücünün tükenmeye başladığının ilk işareti olabilir. Model enerjisiyle açıklanan durumdur.
Öte yandan, fiyatların düşmesini bekleyen ayılar, piyasada bir “yorgunluk” ve dönüş sinyali kollarlar. Ayılar, fiyatın daha önce takıldığı engelleri (direnç seviyeleri) tekrar test edip geçememesini bir zayıflık göstergesi olarak görür ve buradan bir satış dalgası başlatmaya çalışırlar. Ayıların piyasada tam kontrolü sağlaması için sadece fiyatın düşmesi yetmez; arka arkaya güçlü satışların gelmesi ve fiyatın belirli ortalamaların altına inmesi şarttır.
Piyasalar hiçbir zaman dümdüz bir çizgide ilerlemez; bazen “soluklanmaları” gerekir ki buna teknik dilde “geri çekilme” (pullback) denir. Fiyatın ana trendin tersine doğru hafifçe esnemesi, aslında boğalar için bir “indirimli alım fırsatı” olarak değerlendirilebilir. Özellikle fiyatın hareketli ortalamalar gibi önemli destek seviyelerine geri dönmesi, trendin sağlıklı bir şekilde devam etmesi için gerekli olan enerjiyi toplamasına yardımcı olabilir.
Sonuç olarak, bir piyasanın gelecekte hangi yöne evrileceğini, hangi tarafın hamlelerinde daha “ısrarcı” olduğu belirler. Bir kırılımın kalıcı bir trende dönüşüp dönüşmeyeceği veya bir düşüşün geçici bir düzeltme mi yoksa büyük bir çöküş mü olduğu, alıcıların veya satıcıların peş peşe hamle yapabilme gücüne bağlıdır. Eğer bir hamlenin arkasından beklenen devamlılık gelmiyorsa, o hareket genellikle piyasada “geçici bir gürültü” olarak kalmaya açık durumdan bahsedebiliriz.