Zirve, sadece askeri iş birliği değil; enerji güvenliği, savunma sanayii, terörle mücadele ve Karadeniz’deki güç dengeleri gibi çok katmanlı başlıklarda Türkiye’ye yeni fırsatlar ve riskler sunuyor. Özellikle son dönemde Rusya-Ukrayna savaşı ve Ortadoğu’daki gelişmeler, Ankara’nın NATO içindeki rolünü daha da kritik hale getirdi.
Karar Masasında Neler Var?
- Savunma Sanayii ve Ortak Projeler: Türkiye, milli savunma projelerine daha fazla NATO entegrasyonu isteyebilir; bu, teknoloji transferi ve ortak üretim fırsatları yaratabilir.
- İsveç ve Finlandiya’nın Üyelikleri: Türkiye’nin bu ülkelerin üyeliğine ilişkin pozisyonu, zirvede yeniden gündeme gelebilir ve karşılığında güvenlik garantileri veya siyasi tavizler talep edilebilir.
- Karadeniz Güvenliği: Rusya ile denge politikası izleyen Ankara, Karadeniz’de NATO varlığının artırılması konusunda çekincelerini ve beklentilerini masaya koyabilir.
- Terörle Mücadele: PKK/YPG ve diğer örgütlere karşı daha net NATO desteği talebi öne çıkabilir.
7 Temmuz’da Erdoğan ve Trump’ın Ankara’daki görüşmesinde savunma harcamaları, enerji güvenliği ve finansal iş birliği masada olacak. NATO Zirvesi’nin gölgesinde gerçekleşecek bu buluşma, iki liderin bölgesel krizlere yaklaşımını ve ekonomik iş birliğini yeniden şekillendirebilir.
Zirvenin Gündeminde Ne Var?
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 24 Haziran 2026’da yaptığı açıklamada, 7-8 Temmuz’daki NATO Zirvesi sırasında ABD Başkanı Trump ile ikili görüşme yapma ihtimalinin yüksek olduğunu vurguladı. Zirveye 32 NATO lideriyle birlikte Körfez ve Asya-Pasifik ülkelerinden de temsilciler katılacak. Gündemin merkezinde şu başlıklar yer alıyor:
- Savunma bütçeleri ve yük paylaşımı
- Enerji güvenliği (özellikle İran ve Hürmüz Boğazı krizi)
- Ekonomik ve finansal iş birliği
Savunmada Kartlar Yeniden Dağıtılıyor
NATO’nun yeni stratejik hedefi: 2035’e kadar GSYH’nin %3,5’i doğrudan savunmaya, %1,5’i ise dolaylı yatırımlara ayrılacak. Bu, önceki %2 hedefine göre ciddi bir artış. Son bir yılda Avrupa ve Kanada, savunma harcamalarını 90 Mlr $ artırarak 570 Mlr $ seviyesine çıkardı.
ABD ise ittifakta ağırlığını azaltıyor; bu, Avrupa ve Türkiye için “daha fazla sorumluluk, daha fazla fırsat” anlamına geliyor.
Küresel Denge: Enerji ve Finans Savaşı
Küresel denge stratejisinin merkezinde üç unsur var:
1-Enerji güvenliği: İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişe milyarlarca dolarlık ücret talep etme planı, petrol fiyatlarını ve enerji güvenliğini tehdit ediyor. Türkiye’nin enerji şirketleri için yeni riskler ve fırsatlar doğabilir.
2-Finansal dayanıklılık: Döviz kurlarındaki oynaklık, özellikle Çin yuanı ve ABD doları arasındaki denge, küresel ticaretin geleceğini belirliyor.
3-Jeopolitik riskler: Rusya-Ukrayna savaşı, NATO’nun doğu kanadında baskıyı artırıyor. ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltması, Türkiye gibi ülkelerin “bölgesel liderliğini” öne çıkarıyor.
Türkiye İçin Stratejik Fırsatlar
- Savunma sanayi: Ankara, NATO’nun yeni harcama hedefleriyle birlikte, yerli savunma şirketlerinin tedarik zincirinde daha fazla yer almasını hedefliyor.
- Enerji şirketleri: Hürmüz ve Karadeniz güvenliği, Türk enerji ve lojistik firmalarının bölgesel rolünü artırabilir.
- Finans sektörü: Döviz dalgalanmalarına karşı dayanıklılık, Türk bankalarının ve sigorta şirketlerinin risk yönetiminde yeni stratejiler geliştirmesini gerektiriyor.
Piyasalar ve Şirketler: Dolaylı Etkiler
NATO Zirvesi kararları, özellikle savunma, enerji ve finans sektöründe faaliyet gösteren Türk şirketlerini dolaylı olarak etkileyebilir.
Örneğin:
- Savunma ve enerji sektöründe iş yapan şirketler,
- Bankacılık ve finans: Uluslararası ilişkilerdeki iyileşme ön plana çıkabilir.
Denge Arayışında Türkiye: NATO Zirvesi, Türkiye’nin savunma, enerji ve finans üçgeninde elini güçlendirecek yeni bir jeopolitik denge arayışını başlatıyor. Ankara’nın stratejik hedefi hem Batı ile uyumu korumak hem de bölgesel liderliğini pekiştirmek şeklinde yorumlanabilir.
Elif Özsağlam