Çarşamba günü Hürmüz Boğazı’ndan 20 milyon varil ham petrol geçip dünya pazarına serpildi. Artık benim Körfez Krizi tanımını yeğlediğim İran Savaşı geride kaldı. Şimdi savaş sonrası dünya ekonomisinin serüvenini kovalamak niyetindeyim. Eğer Hürmüz yaz boyunca kapalı kalsaydı, dünya 1970’leri aratacak bir stagflasyona girecekti. Hatta, daha da kötüsü yazılıydı kaderde. 2007-2008 şiddetinde olmasa da, bir finansal krize girebilirdik. Körfez Krizi sonrası yapılan analizler, global ekonominin direncini yitirdiği, göreceli yüksek enflasyon sürerken, 2026-2028 döneminde büyümenin zayıf seyredeceği yönünde.
Bu analize katılmıyorum. Global ekonomiyi sırf enerji fiyatları değişkeni merceğinden okumak, savaş öncesi öne çıkmaya başlayan harcama (talep) trendlerini ihmal ediyor. Bunlar Yapay Zekâ yatırımları, savunma harcamaları ve yeşile dönüş/küresel ısınmayla mücadele için harcamalar. Önümüzdeki yıllarda asıl trend hızlı reflasyon, yani Merkez Bankaları hedefi üstünde enflasyona eşlik eden çok hızlı bir büyüme olacak. Rezerv para merkez bankaları ek parasal sıkılaştırma ile enflasyonu dizginleyecek, ama harcamaları frenleyemeyecekler.
Eğer Hürmüz yazın kapalı kalsaydı, Brent $150/varile fırlar, global enflasyon %5 gibi dudak uçuklatıcı bir düzeye yükselirdi. Daha da kötüsü, dünya ekonomisini besleyecek ölçüde yakıt bulunamadığı için, büyüme neredeyse sıfıra düşebilirdi. Artık ABD İran’a saldırmaya cesaret edemez. İran-İsrail arasında çatışmalar aralıklarla devam edecek, ama İran Körfez ülkelerinin üretim tesislerini vurmak ya da Hürmüz’ü yeniden bloke etmek gibi karşı adımlar atmayacak.
Körfez Krizi’nin çatışmalı kısmı bitse de, savaş esnasında tahrip olan üretim tesisleri nedeniyle dünyanın bir süre daha doğal gaz, plastik hammaddeler ve gübre gibi kritik hammaddeleri temin etmekte güçlük çekeceği kesin. Savaş sonrası için yapılan analizler, 2026-2028 tahminlerini büyük ölçüde bu değişkene göre şekillendiriyor. Bu senaryoda, enflasyonist baskılar uzun süre tüm dünyada yankılanırken, yükselen girdi fiyatları yalnız manşeti değil, çekirdek enflasyonu da yukarı çeker. Fed ve BoJ gibi merkez bankaları ek faiz artırımına giderek, büyümeyi frenler.
Yazının devamı için TIKLAYINIZ!