Endeks 30 hisseleri: Sönen balonlarla yeni evre
“Endeks 30 hisseleri, balonlar sönerken denge arayışı” üzerine kasım 2025 yazımızın devamındayız. Yazıda belirttiğimiz çıkarımlar, basit veya ileri düzey matematik kullanarak derinleştirilebilecek türdendi. İkna edici tarafı da belki bu olabilirdi. Balonların sönüyor olması, bir kalibrasyon aracı olarak görülebilirdi. Portföy dağılımları da coğrafi beklentilerin sonucu oluştuğuna göre, geçmişten çıkarımları önemseyerek oyun kurmakla oluşacak fayda, miras niteliğindedir.
Ders çıkarımı: balon yaklaşımın öğrettikleri
Ders çıkarımı, ders çıkarmak olarak anlamı daraltsa da kullanılabilir. İlkinde, derinlikli analiz vardır. İnceleme için kullanılan bakış bunu içerir. Kasım ayı yazısı, BIST 30’daki balonları anlamamız için değerli bir yol haritası çizmişti. Belirli sayısal eşikler, art arda gelen yüksek getirili aylar ve farklı yatırımcı tiplerinin piyasaya giriş sıralaması gibi işaretlerden bahsedilmişti. 2022’de yaşanan ve beş ayda %98’e varan çarpıcı yükseliş, bu çıkarıma dayalı bakışın (modelin) canlı bir kanıtıydı.
Yeni evrenin oluştuğu düşünülürse bir adım ötesine geçme zamanı da gelmiştir. Bu tespitleri, geleceğe yönelik çıkarım üretmek için kullanabilir miyiz? Amaç, sadece balonu patladıktan sonra teşhis etmek değil, onun oluşmaya başladığı veya sönmek üzere olduğu anları daha erken görebilmek değil midir? Geçmişteki desenleri (örüntüleri), geleceğe ışık tutan birer rehbere dönüştürmek mümkün olabilir mi?
Çıkarımsal yöntemi geliştirmek: tanımlamaktan öteye geçiş
Balonları tespit etmekle, onları öngörmek arasında önemli bir fark var. Tahmin, daha dinamik bir yaklaşım gerektirir. Bu aşamada, günlük hayatta kullanılan araçlar devreye girebilir. Böyle sezgisel yaklaşımı sistematik takip aşamasına çekebiliriz. Tarihteki balon desenlerini (örneğin 2-4 aylık yükseliş kümelerini) bir tespit ederek, benzer desenler yeniden oluşmaya başladığında daha ince ayar, kalibrasyon sürecine girilebilir.
Ayrıca, ilk yazıda bahsedilen “çevre parametrelerinin dalga hali”ni daha somut hale getirmek gerekir. Küresel piyasa hareketleri, yerel likidite koşulları gibi dış faktörler, balonların oluşum hızını ve şeklini etkiler. Başarılı bir tahmin modeli, hem piyasanın içindeki bu “ateşi”, hem de onu körükleyen veya söndüren dış faktörleri aynı anda izlemelidir. Bu takip şekli de çıkarım mekanizmasının parçası olabilir. Zorunlu değildir ama uyarlanması, daha ince çalışmalar sağlayabilir. Konuya devam edeceğiz.