Kripto piyasasında yapısal bozulma: Geçmişin hafıza gücü
Kripto sonbaharı üzerine yazdığımızda BTCUSD 110.000 $ üstünde zorlanıyordu. Yapısal sorunları, temel bilimler kurallarıyla belirtmiştik. Ayı piyasası düzeltmesi adeta mola veren motor gibiydi. Yavaşlayan motoru etkileyen parametrelerin benzeri kripto piyasası için de geçerlidir. Sistemsel davranış bozulmaları, motor aksamlarındaki bağlantı yıpranmaları gibidir. İster mekanik, ister elektronik veya elektromekanik olsun sonuç değişmez: enerji – iş – güç kapsamında dinamikler işler. Dramatik iyimser anlatılar eleştirilmeyi gerektirecek kadar zirve yapmıştı: niteliksel ve niceliksel parametreler açısından zirveler adeta alarm veriyordu. Tartışmalarda tersinir durum yakalamak imkansıza yakındı.
Bunun yerine, geçmiş verilere dayalı analitik-teknik ve matematiksel sistem bakışı (uzun dönem ortalamaların kıyaslanması, dairesel getiri döngüsü, matematiksel dengeleme, negatif getiri döngüsünün pozitifleri dengelemesi gibi) hata ayıklamak için son derece kritiktir. Sürdürülebilir bakış açısı kazandırması her yatırımcı için karar mekanizmasında ana sınırları çizmelidir. Tüm piyasada görülen, dışlama, pembe kavramlar köpüklerin finansmanı için gerekliydi. Balon patlaması da bu mekanizmanın sona erip, yeni döngü için gerekliydi. Somut formül, indikatör (RSI, hareketli ortalama, fibonacci vb.), grafikler, geçmiş testleri, fiyat hedefleri veya kopma zamanlamalarına odaklanmaz. Halbuki her çalışan sistemin dönemsel hareketleri vardır. Dönemlerin eşit parçalar halinde olması beklenmeyebilir.
Gerçekler: Makine yorgunluğu
Sonuçta, BTCUSD 90.000 $ altında, yapısal bozulma yeniden oluşum içindedir ama gevşek düzenek içinde olunduğunu görüyoruz. Göstergelerdeki dalgalanmalar, yığılma bölgeleri eğimler bunu gerektiriyordu. Böyle olunca da, 2026 beklentisi için negatif döngünün devamı matematiksel dengelemeyi içerecek şekilde incelenmelidir. Örtük veya ima edilen gerçekler vardır. Dikkati arttırmayı gerektirir. Yeni dönem boğa piyasası içerecek ise, uzun vadeli ortalamaların hafıza etkisi modellenmelidir. Uçtan uca şifreleme gibi, matematik saflığında uygulanabilir piyasa bakışı geliştirmeyi geçerli düşünce kuralı olarak görmeliyiz.
Alternatif bakış yapısı
Modelleyici bakışıyla 10 metrik üzerinden analiz edersek, skorlama yaparak (basit veya karmaşık) yapısal bakış geliştirebiliriz. Basitçe olması için de 0-10 arası skala kullanılabilir. Hatta birkaç metrik beraber kullanılabilir.
– matematiksel kesinlik
– tarihsel doğrulama/geçmiş testi
– veri kalitesi/güncelliği
– gösterge çeşitliliği / uygunluğu
– risk yönetimi
– varsayımların şeffaflığı
– temel analiz katkısı
– önyargı / taraflılık değerlendirmesi
– yöntem tekrarlanabilirliği / açıklayıcılık
– tahmin gücü / yanlışlanabilme derecesi
Matematiksel bakışı bu metrikleri tanımlayacak şekilde geliştirmek, sürdürülebilir yapı oluşturmayı sağlar. Amaç tavsiye değil, mekanizma üretmek olduğu için kapalı halde bu şekilde belirtebiliriz.