Jeopolitik perspektifle borsa yatırım fonu
Jeopolitik gelişmeler borsa yatırım fonları üzerinde de önemli etkiler oluşturmaktadır. Bazılarında olumlu, bazılarında olumsuz performanslar görülüyor. Bu ayrışma, yeni perspektifle borsa yatırım fonu (ETF) tasarımını gerektirmektedir. Yeni tasarımın amacı piyasa üstü getiri sağlayarak, ters yöndeki hareketlere karşı riskten korunma mekanizmalarını daha az kırılgan tutabilmektir. Böylece daha farklı yatırımcı profillerinin de piyasada daha aktif olması sağlanıyor olacaktır. Kısaca ETF yapılandırması olarak nitelendirebileceğimiz çalışmalar, yatırım kararı vermek isteyenlerin mevcut sisteme bakışlarını da biçimlendirecektir.
Temel vurgular
Daha önce yapılmış benzer çalışmaları incelersek, temel vurguların veya temel bakış açılarının odaklandığı ölçümlerin yetersiz kaldığı düşünülebilir:
– tedarik zinciri kırılganlıkları
– teknoloji odaklı borçlanma dinamikleri
– veri egemenliği
kritik unsurlar olarak görülebilir. Bu temel parametrelerden yola çıkarak 2 boyutlu (enine, boyuna) ilerlemek mümkündür. Hatta parametrelerin farklı ağırlıklandırılması, yeni bakış açısı olarak görülüp, sonucunda oluşacak kombinasyonlar da değerlendirilebilir (kantitatif ve kalitatif).
Mevcudun analizi için yapı önerileri
Temel vurgulardan yola çıkarak analizi genişletebiliyoruz:
– güçlü yönler: parametreler çok boyutlu risk değerlendirmesi açısından sağlam başlangıç sağlamaktadır
– jeopolitik risk endeksi: siyasi istikrar skoruyla birlikte kullanılınca bir tür korunma mekanizması üretilmiş olacaktır (çift doğrulama mekanizması)
– döviz volatilitesi: borç oranlarıyla beraber değerlendirilip makroekonomik risk yönetimi sağlanabilir
– sektörel performans: enerji fiyatlarıyla dinamik ilişki kurularak yeni çıkarım seti oluşturulabilir
Klasik bakış metrikleri
Yeni önerilerin amacı, genel geçer kullanılan metriklerin daha etkili kullanımına yol açmak içindir:
– tedarik zinciri şokları: yeni bakışta ticaret hacmi ve dış ticaret dengesi olarak genişletilebilir
– yeni teknoloji borçlanma dinamikleri: yapay zeka gibi özelleştirilerek sektörel performansa uyarlanabilir
– veri egemenliği: veri etkinliği üzerinden stratejiler geliştirilmelidir
– teknoloji değerleme düzeltmeleri: kalibrasyon mekanizmaları olarak geliştirilmelidir
Yapısal iyileştirme bakışı
Mevcut jeopolitik dengelerin evrilmesi gerçeği saklayamıyor: tıkanmaları çözme, görünürlüğü kuvvetlendirme amaçları hedefleniyor.
Bu amaçla:
– tedarik zinciri yoğunluğu endeksi: her ülkenin kritik hammaddelere (nadir toprak elementler, yarı iletken, enerji) erişim endeksi
– çeşitlendirme skoru: ticaret ortaklarının coğrafi çeşitliliği (tek bir ülkeye bağımlılık riski)
– stratejik stok kapasitesi: enerji /gıda stok yeterliliği
Neden gerekli?
Bu yapı, sadece riskten kaçınan değil, jeopolitik kırılmalardan beslenen (örneğin savunma harcamaları artışı, alternatif enerji yatırımları, tedarik zinciri taşınmaları) bir ETF stratejisi oluşturmayı sağlar.