Kafalardaki Önemli Sorular, Dolar ve Ekonomi Yönetiminin Yapması Gerekenler

Yaşar Erdinç – 18.11.2016

Sorular yağmaya devam ediyor. Genel olarak kafalar karışık. Her gün çok sayıda telefon almaya başladım. Genel olarak bilinen sorular soruluyor. “Dolar daha gider mi? Neler oluyor? Paramı ne yapayım? Dolar nereye gider? Kaça kadar yükselir? Dolar alayım mı? Elimdeki doları satayım mı?”

17 Kasım 2016 – 10:40

Bu tür zamanlarda bu soruların bireyler için aslında fazla anlamı yoktur. Geleceğe ilişkin sorular artmıştır. Bunun anlamı iç talebin bıçak gibi kesilmesidir. Döviz volatilitesi ve günlük hareketler bir şekilde dizginlenmedikçe, geleceğe güven azalır, herkes parasını kafese alır, harcamalar düşer, firma gelirleri sert düşer, yatırımlar durur. Finansal piyasalardaki bir sarsıntı bir süre sonra reel sektör krizine ve güven bunalımına dönüşebilir ve ekonomiye hasar vermeye başlar.

İncelediğim ülke krizlerinde gördüm ki; böyle zamanlarda ekonomi yönetimleri genel olarak gidişatı ciddiye almazlar. Eğer kurlardaki dalgalar anlamlı bir süre devam ederse, finansal piyasalardaki bu hareket bir süre sonra reel kesimde öldürücü etkiler yaratmaya başlar. Yani bir depremin 10 saniye sürmesi ile 45 saniye sürmesi arasındaki fark gibidir. Süre uzadıkça hasar artar ama hasarın artması doğrusal değil, geometriktir. Yani, deprem 10 saniye sürerse hiç ev yıkılmazken 15 saniye sürdüğünde 5 ev, 20 saniye sürdürdüğünde 50 ev, 30 saniye sürdüğünde 200 ev, 45 saniye sürdüğünde ise bir şehrin yarısı yıkılabilir.

Bu nedenle ekonomi yönetimi şu an konuşmak yerine, ekonomik koordinasyon kurulunu harekete geçirmelidir. Öncelikle, dövizdeki son hareketlerin teşhisi doğru yapılmalıdır. Bu teşhiste, dövizin volatilitesinin kontrol edilebilir ve kontrol edilemez unsurları bir birinden ayrılmalıdır. Kontrol edilemeyecek kısmını piyasa şartlarına bırakırken, kontrol edilebilir kısımda adım adım yapılacak önlemler belirlenmelidir. Unutulmamalı ki; bir deprem söz konusuysa, depremi önleyecek yöntem geliştirmeye çalışmak anlamsızdır. Çünkü kontrol edilemeyecek büyüklükte yer tabakaları mevcuttur ve hiç bir teknoloji depremi engelleyemez. Ama yapılacak olan şey, deprem sırasında olabilecek hasarı en aza indirecek önlemlerdir. Binaları sağlam yapmak, kontrol edilebilir bir unsurdur.

Devamı için TIKLAYINIZ!